Jan Deer’s Hoes
Het huis op Esweg 1 werd vroeger zo genoemd vanwege de lange bewoningsgeschiedenis van de fam. Klamer in dit pand. De voornamen van de eerste Klamer die hier woonde waren Jan Derks. In de volksmond werd hij Jan Deer's genoemd. Een oom van mij die vroeger een boderit had van Gasteren, Anloo, Annen naar en van Groningen zei altijd wanneer hij met paard en wipkar kort moest omdraaien “even met ‘t gat naor Jan Deer’s hoes.” Ik heb hem nooit gevraagd hoe hij aan dit gezegde kwam. Waarschijnlijk moest hij hier altijd draaien omdat de weg hier doodliep. Wel was er later een doorgaand paadje voor wandelaars en fietsers, 't Espattie genoemd.
Wij beginnen de geschiedenis van dit pand omstreeks 1800. Het was toen eigendom van de familie Ellents. De familie Ellents heeft vanaf ca.1680 tot 1838 in het Ellentshuis te Anloo gewoond. Deze borg heeft gestaan t.o. “De Koningsherberg” ongeveer op de plaats waar nu de woningen Brinkstraat 1 en 3 staan.
Ik denk dat er in het huis aan de Esweg personeel van de familie Ellents heeft gewoond. Bedacht moet worden dat zij veel grond bezaten en dat ook het bezit van de borg veel werk vergde. Later waarschijnlijk verhuur. Namen van bewoners van het pand zien we op de lijst naamsaanname van 1811. Napoleon eiste toen dat al zijn onderdanen een achternaam lieten vastleggen. Het begin van de burgerlijke stand.
Er woonden toen 2 gezinnen en 1 alleenstaande man in het huis genummerd 8.
1. Willem Kors, arbeider.
2. Hendrik Pieter de Bie, wever geboren te Zundert, zijn vrouw Helena Beukendorp, geboren te Zuidlaren en hun 4 zonen. Zoon Stoffer is naar Anderen vertrokken. Naar verluid kwam de naam de Bie hier later nog voor.
3. Martinus Beens, arbeider, geboren te Peize, zijn vrouw Geertje Schulting geboren te Nijlande en hun 4 zonen. 2 zonen Roelof en Jan werden schaapherder in Borger en Tynaarlo.
In 1838 overleed Margaretha Sara Ellents de laatste eigenaresse van het pand.
Op 7 juli 1838 worden al haar bezittingen door de erfgenamen verkocht op een openbare verkoping te Anloo.
Deze boerderij wordt dan omschreven als: Een huis waarin 2 woningen met erf en tuin. Er rust een jaarlijkse pacht op het perceel van 2 gulden en 2 maaltjes rogge te voldoen aan de school te Anloo. Kopers zijn: Jan Pieters en Hendrik Kuipers voor een gezamenlijke koopprijs van f 240,00.
Als borgen traden op: Harm Hendriks Kuipers en Hendrik Jacobs Wieldraaijer.
In 1939 wordt het huis kadastraal gesplitst . De huisnummers worden dan 7 en 8.
Hendrik Kuipers verkoopt zijn aandeel aan Jan Gankema uit Anloo.
Jan Gankema, arbeider, geboren op 24-08-1800 te Anloo vestigt zich op huisnummer 7 samen met zijn vrouw Geessien Essing geboren op 16-12-1808.Ze krijgen 6 kinderen 2 zonen en 4 dochters.
Jan overleed op 16-08-1868 te Anloo en Geessien op 06-02-1872 eveneens te Anloo. De naam Gankema komt later in Annen voor.
In 1867 trouwt dochter Roelfien met Jan Kok, schaapherder geboren op 02-01-1846 te Beilen.
In het kader van een boedelverdeling worden zij eigenaar van het huis. Zij krijgen 2 zonen.
Jan Kok overleed op 17 mei 1871 te Anloo. Moeder gaat dan samen met zoon Roelof en Jan in Annen wonen. Roelfien overleed te Annen op 25-03-1898.
Het huis wordt in 1873 verkocht aan Egbert Scholtens, eigenaar van huisnr. 8 en in 1878 doorverkocht aan Jan Klamer.
Uit een kaart van ca 1890 blijkt, dat er dan sprake is van 2 vrijstaande woonhuizen. Wanneer dit gerealiseerd is heb ik niet kunnen achterhalen. Oude inwoners van Anloo wisten zich te herinneren dat op Esweg 3 een ouder huis heeft gestaan.
Huisnummer 8 nu Esweg 3.
Hier vestigde zich na aankoop in 1838 Jan Pieters, arbeider geboren op 07-12-1791 te Vries. Hij was getrouwd met Marchien Bonder, geboren op 12-11-1790 te Vries. Toen het pand werd gekocht woonde het gezin al in Anloo. Waar is niet bekend. Het echtpaar had 4 kinderen 3 zonen en 1 dochter. Jan overleed op 29-12-1870 te Anloo en Marchien op 04-10-1859 eveneens te Anloo.
Dochter Geertje geboren op 31-10-1819 te Vries trouwde in 1846 met Egbert Scholtens, arbeider geboren te Groningen op 20-05-1816. Zij gaan inwonen en krijgen 6 kinderen. 5 dochters en 1 zoon.
Zoals gemeld kopen Egbert Scholtens en zijn vrouw in 1873 ook huisnummer 7. Het gezin blijft echter op nummer 8 wonen. Egbert Scholtens overleed op 27-01-1893 in Anloo en zijn vrouw Geertje op 10-02-1902 eveneens in Anloo. In 1900 wordt het huis verkocht aan Jan Klamer.
De familie Klamer was in de jaren 1700 al woonachtig in Anloo, vanaf 1816 in nu Kerkbrink 18. Dit huis werd gehuurd van de fam. Meijering uit Annen. Vreemd genoeg vond ik de naam Klamer niet op de lijst naamsaanname van 1811. Het blijkt dat de familie in die jaren in Schipborg woonde. Het is heel bijzonder dat 5 generaties Klamer een vrouw kozen met de voornaam Lammechien, waarvan 2 ook nog dezelfde achternaam Dekens hadden.
In 1878 komt dus Jan Klamer,geboren op 20 december 1825 te Anloo van beroep timmerman en boer samen met zijn vrouw Lammechien Dekens, geboren op 13 juli 1833 te Annen en hun 3 kinderen Maria geboren op 18 februari 1866 te Anloo,vertrekt na haar huwelijk naar Balloerveld,Jan geboren op 5 augustus 1868, blijft in dit huis wonen en Harm Jan geboren op 1 april 1871,arbeider en boer van beroep verhuist na zijn huwelijk met Aaltje Matthijssen naar het door hem gestichte boerderijtje op de plek waar nu Anderenseweg 1 en 1a staan. Vader Jan Klamer overlijdt op 27 april 1897 te Anloo en zijn vrouw op 18 oktober 1886 eveneens te Anloo.
In 1899 wordt zoon Jan, ook timmerman en boer van beroep, middels een boedelscheiding eigenaar van het pand. Hij was getrouwd met Lammigje Dekens, geboren op 10 januari 1877 te Annen. In 1900 koopt hij het pand op huisnummer 8 en verhuurd dit van 1902 tot 1911 aan Roelof Kuipers. In 1922 wordt dit pand afgebroken om plaats te maken voor de nieuwe boerderij Esweg 3.
Uit het huwelijk van Jan en Lammigje worden 3 kinderen geboren: Jan op 17 mei 1898 te Anloo wordt boer en gaat na zijn huwelijk met Lammechien Oving, geboren d.d. 22 april 1902 te Elderslo op de nieuwe boerderij nu Esweg 3 wonen, Roelof op 27 februari 1901wordt brandstofhandelaar en later medewerker op het natuurbad te Tinaarlo Hij blijft vrijgezel en bij zijn ouders inwonen. Lammechien op 10 maart 1906 trouwt met Egbert Schutrups uit Gasteren . Ze gaan op nu Brinkstraat 15 wonen en beginnen daar een winkeltje in textiel. Later verhuist het gezin naar Annen en nemen daar de winkel van Kingma aan de Brink over.
Vader Jan Klamer is op 4 juli 1946 overleden en zijn vrouw op 22 augustus 1964 beiden te Anloo. In 1950 werd Roelof middels boedelscheiding eigenaar van het pand.
Roelof was bekend bij de schoolkinderen als oom Tom. Deze naam had hij zelf bedacht. Hij rookte dikke sigaren . Daarom riepen de kinderen:” ome Tommela met zijn dikke knapsigaar”.Zoals gemeld was Roelof brandstofhandelaar. Hij voorzag sommigen, die de gehele wintervoorraad niet ineens konden betalen, wekelijks van brandstof. Hij vervoerde de goederen op de aanhanger achter zijn fiets. Helaas is Roelof op 19 mei 1970 om het leven gekomen door een verkeersongeval in Tinaarlo.
Nadat Jan Klamer en Lammechien Oving de boerderij aan de Esweg 3 hadden overgedaan aan Jan Klamer en schoonzoon Geert Hadders verhuisden zij weer naar de ouderlijke woning. Na het overlijden van Roelof worden zij ook eigenaar. Jan Klamer overleed op 10 maart 1983 en Lammechien op 3 augustus 1985. Het huis wordt in 1985 verkocht aan Jan Sieders en in 1986 aan Siert de Wacht.
Naar aanleiding van het vorige artikel weet Hendrik Lanjouw nog te melden dat Hendrik Pieter de Bie was gedeserteerd uit het leger van Napoleon .Hij dook onder in Anloo . Helaas werd hij ontdekt. Doordat de Anlooërs beweerden dat hij al jaren woonachtig was in Anloo ging hij vrij uit..
Tekst: Albert Okken