Middenstand Anloo vanaf ± 1900
We hadden een uitgebreid assortiment aan winkels, winkeltjes en venters in het begin van de vorige eeuw. Om te beginnen was er de kruidenierswinkel van de familie Egge Hovenkamp, Kerkbrink 8 ( ± 1915 tot 1966). In de volksmond; de winkel van Eg en Annao. De bestelde boodschappen werden door de familie, ook de kinderen hielpen mee, vooral dochter Trientje, in tassen aan de fiets rond gebracht. Dit is zolang het winkeltje bestond zo gebleven. In 1967 is de inboedel van het winkeltje verkocht aan het Openluchtmuseum in Arnhem.
Hier ziet u het winkeltje aan de kerkbrink met daarnaast Eg en Annao in hun “zondaagse goed”. Dan was er de kruidenierswinkel van de familie Albert Menninga Brinkstr. 3 ( van 1935 tot ± 1950 ). Ook hier werden de bestelde boodschappen in tassen aan de fiets rondgebracht. De familie Menninga had toen al een automatiek aan de muur, hier in verkochten ze o.a. gebak ( taart ) en brood met een gebakken ei ertussen.
Ook de familie Popken had naast het café en hun boerderij een kruidenierswinkel, Brinkstraat 7. Eerst runde Jan Popken ( ± 1910-1930 ) het bedrijf en later werd dit voortgezet door neef Steven Popken vanaf 1930 tot 1959. In 1955 trouwde dochter Geesje met Jacob Hollander en kwamen ook zij in de zaak. Ook hier werden eerst de bestellingen opgehaald, later werden dan de bestelde boodschappen rond gebracht. Men ventte eerst met paard en wagen, later met een V.W. busje.
In 1996 werd het bedrijf ( winkel en café ) verkocht aan de familie Sikkema.
Ook aan de Lunsenhof (7) was een klein kruidenierswinkeltje en wel van de wed. Geertruida Regien, ( van ± 1900 tot 1925 ). Dit winkeltje was bittere noodzaak, Trudao was in 1910 weduwe geworden en had 5 nog jonge kinderen. Zij bracht de bestelde boodschappen in grote manden, die ze op haar rug droeg, rond. De oudste kinderen hielpen bij het ophalen van de bestellingen en het afwegen van de goederen.
Dit waren de kruideniers uit Anloo zelf. Er werd echter ook gevent door kruideniers uit de naburige dorpen zoals door: Lucas. Mulder en Hendrik Okken uit Annen en J. Westerhof en Albert Okken uit Eext.
Bij al deze kruideniers hadden we maar één bakker Jans Koopman aan de Brinkstraat 19 maar wel een “warme” natuurlijk.
Op 18-12-1950 werd de zaak verkocht aan Hendrik Bruining uit Eext. Bruining was hier de laatste bakker tot 01-03-1990 .
Verder werd er nog gevent door: bakker Van Breda ( tot ± 1960 ), Hommes ( tot ± 1970 ), Jan Dekens ( tot ± 1960 ), Jan Koopman ( zoon van eerder genoemde Jans ) en Jan Zeubring ( tot ± 1960 ) allen uit Annen, Van Rein uit Gasteren, Jan Veldkamp uit Anloo was hier venter voor Van Rein ( tot ± 1970 ) en Wolthuis uit Schipborg ( tot ±1960 ).
Voor de melkfabriek ventte Albert Kors ( soep’n Ab ) met o.a. melk, boter, karnemelk, karnemelkse pap (soep’n brei ). Hij ventte met paard en wagen en had zijn waar, melk, karnemelkse pap enz. , in melkbussen. De klanten kwamen met een pan of een emmertje bij de kar, de melk of karnemelk werd dan met een litermaat uit de bus in de pan of emmer geschonken. Later ( ± 1947 ) werd dit overgenomen door Geert Dekens uit Annen. Albert Okken volgde in 1968 Geert Dekens weer op. Hij verkocht ook al yoghurt, vla, snoep enz. Ook Albert-Jan Lammers heeft hier nog gevent. In 1971 werden paard en wagen, met de sluiting van de melkfabriek, afgeschaft . Jan Brouwer ( Anloo ) ventte met een bestelauto en verkocht melk en karnemelk voortaan in flessen. In 1980 kreeg hij een kleine winkelwagen waarin de mensen naar binnen konden voor hun boodschappen en werd het assortiment flink uitgebreid. Na Jan Brouwer ventten hier voor de S.R.V. nog Ger Vlieger en Jan Schuiling. In 1989 kwam Jan Dekens eerst met “Vers aan huis” later “Springer en Jan Dekens”.
De slacht gebeurde aan huis.
De huisslachters waren: Gerrit en Piet Redeker, Niek Douma, Harm Kors, Rino Boerema, Piet Koers, Zinger en de gebroeders Moek (Jacob en Jan) allen uit Annen en Marinus en zoon Jan Moek uit Gasteren.
De laatste huisslachting vond plaats bij de fam G. Eling op 25-04-1984. Mede door de strengere keuringsregels vonden er hierna geen huisslachtingen meerplaats.
De horeca bestond uit twee cafés
Café “Popken-Hollander” behoorde omstreeks 1900 toe aan Jan Popken en Henderika Matthijssen. Zij hadden op die plaats een winkel, café en boerderij. In 1930 werd de zaak verkocht aan neef Steven Popken en zijn vrouw Roelofje van Rein. In 1936 vindt er een verbouwing plaats en wordt de boerderij afgestoten. In 1955 trouwt dochter Geesje Popken met Jacob Hollander, Jacob en Geesje komen dan ook in het bedrijf. Ook dit café is meerdere malen verbouwd. In 1957 wordt het café “Popken-Hollander” genoemd, voor die tijd was het café “Popken”.
Op 1-03-1996 wordt de zaak aan de familie J.P.Sikkema uit Winschoten verkocht.
Het café aan de Brinkstraat 2, nu de “Koningsherberg”, kwam in 1901 in het bezit van Jan Mulder (Otto zn.) en Jantien Greving (Jaant). In 1927 werd het café verkocht aan Lubertus (Bertus) Popken en heette korte tijd “Logement Popken”. Jan H. Tjassens huurde het café van 1952 tot 1957. Van oktober 1957 tot mei 1958 was Bertus Popken nog korte tijd caféhouder en heeft toen de zaak overgedaan aan zijn zoon Roelof Popken. Het logement heette voortaan “Hotel de Hoeve”. Al deze jaren is er talloze keren verbouwd, bijgebouwd of heeft er een verandering van bestemming plaats gevonden. In 1974 werd Roelof Popken opgevolgd door zijn zoon Harm H. Popken (Harrie). In 1979 namen Willem Oldenhuizing en Maria M. Mulder de zaak over. Zij verkochten het hotel in 1985 aan Paul H. Oldenburger. In 1994 werd het gekocht door Gerben Venema (familie Visser). In 2003 werd het verkocht aan de huidige eigenaar Kornelius Koning (Kees) en heet het tot op heden (2008) de “Koningsherberg”.
De smederij van de familie Staal (Roelof) stond aan de Kerkbrink (hoek Esweg). Roelof Staal runde de smederij van ± 1870 tot 1912. (smid en grofsmid) Jans Stadman volgde Roelof Staal op, hij was smid en hoefsmid. Stadman heeft eerst gewoond aan de Kerkbrink later aan de Brinkstraat 12. Jans Stadman had ± 1935 al een auto die hij gebruikte als taxi (meest vervoer naar ziekenhuizen). In 1946 nam zijn zoon Geert Stadman de zaak over. Geert was, behalve smid en hoefsmid, ook nog loodgieter en elektricien. Voor het huis stond de eerste en enige benzinepomp van Anloo, Aukje, de vrouw van Geert, beheerde de winkel voor in het huis. In deze winkel kon je de meeste dingen voor het dagelijkse gebruik kopen, later kwamen hier ook nog kleine elektrische gebruiksvoorwerpen bij (strijkijzer, kniepertjesijzer…..).
In 1968 kwam schoonzoon, Jan Oosting, bij Geert in het bedrijf en begon er een motor- en bromfietsenzaak. Geert is er ± 1970 uit gestapt.
In 1988 kocht de familie A. Kors het pand en werd het een meubelzaak “De blank houten noest”. De zaak werd één jaar verhuurd aan J. de Vries. In 1989 nam de familie A. Kors de zaak in handen en veranderde de naam in “Meubelboerderij de Brink”. D. Roodt kocht in 1994 de zaak, hij verkocht meubelen en repareerde en bekleedde tevens stoelen en banken. Vanaf 2007 tot nu alleen nog bekleden en repareren.
Jacob Schaaphok, machinist op de melkfabriek, repareerde in zijn vrije tijd, tegen betaling, fietsen. Ook kon je daar nieuwe fietsen, van het merk Mustang, kopen. (van ± 1946 tot 1960) In de eerste helft van de vorige eeuw, tot ± 1943, liep daar Fokke Hamminga (d`aol Does) met zijn hondenkar en zijn diggelgoed (kopjes, schoteltjes enz.). Omstreeks 1950 tot ± 1970 ventten Lucas Greving (Eext) en Terburg (Zuidlaren) hier met ongeveer dezelfde waar, alleen iets uitgebreider. Zij ventten met paard en wagen.
Willem Landman, uit Annen, ventte met aardappelmanden, touwwerk voor paarden en koeien enz. (tot ± 1960).
Aan de Brinkstraat 15 had de familie E. Schutrups een manufacturenwinkel en klein speelgoed (knikkers, kleurpotloden, enz.). Zij hadden hier een winkel van 1932 tot 16 mei 1955. In 1955 opende de fam. Schutrups een manufacturenzaak in Annen en kwam ook zoon Jan in de zaak.
Venters met dezelfde koopwaar waren: Stoffers en Kiewiet uit Annen. Zij deden dit op een transportfiets met daarop hun waar in twee of drie koffers. (tot ±1960) Verder kwamen hier nog P. Takens (Zeijen), Hakkert (Assen) en Snijders (Smilde), eerst op de fiets later met de auto. (tot ± 1970) Van ± 1975 tot 1959 reed hier nog B. Speelman uit Tynaarlo met zijn winkelwagen (Wolfederatie)
Stelmaker was Jan Tjassens Brinkstr. 17. Hij is hier in 1957 mee gestopt.
De schoenmaker in het dorp was Hendrik van Rein - Annerweg 8. In 1947 werd dit overgenomen door zijn zoon Rieks en kwam de schoenlapperij aan de Kerkbrink 18 in het voorste gedeelte van de boerderij van Wieldraaijer (nu afgebroken). Rieks is hier in 1956 mee gestopt. De familie Berends uit Gasteren verkocht en repareerde hier ook schoenen, de oude Berends op de fiets, zijn zoon, Rudie, later met de auto. (tot ± 1985) Ook Hs. Ruchtie uit Zuidlaren verkocht en repareerde hier schoenen. (tot ± 1960)
Kleermaker was Van Bon, hij woonde in het armenhuis. Hij woonde daar nog toen het armenhuis al verkocht was aan de fam. Bruins in 1948 en heeft daar gewoond tot ± 1955.
We hadden ook een kapper in Anloo n.l. Albert Hummel. (Brinkstaat 18) In het dagelijkse leven werkte hij bij de gemeente Anloo maar vrijdag ’s avonds en vooral zaterdag ’s middags werd er geknipt en geschoren. Kosten knippen één dubbeltje! (tot 1950)
Timmerman-aannemer was Jan Klamer (Jan Deers) aan de Esweg 1. (tot ± 1930) Ook timmerman-aannemer was Hindrik Matthijssen Lunsenhof 1. In 1920 kwam zoon Klaas in het bedrijf en in 1925 zoon Jan. De zaak werd in 1954 overgenomen door Klaas Matthijssen. (tot 1970). Later kwam Roelof Keun in Anloo, als aannemer, van 1960 tot 1997. Eerst aan de Annerweg 19 daarna aan de Annerweg 12.
Aan de Esweg 1 zat Roelof Klamer met zijn brandstoffenhandel (turf, briketten, enz.). Hij is in 1965 overleden, einde handel.
Uit Annen kwamen nog twee petroleumventers Jan Oostland en Harm Ottens. Met de komst van de gaskachels kwam ook hieraan een eind. (± 1960)
De vrachtrijders in het dorp waren eerst Hendrik Kors Annerweg 2 en Herman Tjassens Lunsenhof? (schuin achter Lunsenhof 1 in het weiland van Herman Bruins). Beiden reden met een linnenwagen, Kors op Groningen en Tjassens op Assen. (tot ± 1925) Ook de weduwe A. Klamer-Matthijssen was “voervrouw” (op Assen).
Omstreeks 1920 kwamen daar nog Geert Boelens (Annen) en Tinus Kors (Anloo). Boelens reed met een linnenwagen op Groningen en Kors op Assen.
Later ± 1930 begonnen Jacob (Job) Pepping uit Annen (tot ± 1960) en de gebroeders Scheffers ook uit Annen (tot ± 1980).
Job Pepping reed met zijn linnenwagen op Assen (als zijn vrouw meeging liep ze de hele weg, achter de linnenwagen). Tinus Kors reed op Assen, Jacob Scheffers reed met z`n vrachtwagen op Assen en Egbert Scheffers reed op Groningen (ook in een vrachtwagen). Ook Geert Boelens reed op Groningen
Uit Annen kwamen ook nog Jansma en Vos, beiden met een vrachtauto.(tot ± 1950)
In Anloo hadden de Gebroeders Popken, Roelof en Jacob, zoons van Bertus en Aolie Popken (uitbaters van het toenmalige café L. Popken) een transportbedrijf. Zij vervoerden, met paard en wagen, aardappelen, stro, enz. naar het spoor in Oudemolen en Vries-Zuidlaren . Direct na de oorlog (1945) kregen ze een vrachtwagen.
Later (in 1948) heeft Jacob het transportbedrijf voortgezet in Gasteren, Roelof is verder gegaan in de horeca.
De eerste “loonwerker” in het dorp was Geert Stenveld (ontginning heidevelden). (tot ± 1940 )
Omstreeks 1950 waren er twee loonwerkbedrijven; één van de gebroeders Kors, Bertus en Gezienus (gestopt in 1979) en één van Lambertus Boer. Het laatste werd overgenomen door de zonen van Lambertus, Piet en Geert-Hendrik (nu nog in bedrijf ) .
Aan de Anderenseweg nr.5 had de familie J. Mensinga een klerenwinkel “Broekie” (verkoop van vooral jeansbroeken 1983?). Later (1986) verhuisden ze naar de Brinkstraat 1 en werd de zaak overgenomen door hun zoon Okko tot 1994. (verkocht aan A. Domburg)
In dit zelfde pand (voormalige boerderij van de familie J. Hamming) had de familie W. Dijkstra een antiekzaak van 1973/74 tot 1986.
Aan de Bosweg hebben we nog de camping. In 1968 begonnen met de fam. Ophorst.
Voor zo ver wij weten waren daarna de families Van der Heuvel en Van der Klei eigenaar.
In 1994 werd het bedrijf overgenomen door de familie Broekema, nu (2008) nog eigenaar.
Roelfien Meursing en Roelie Völlink